نحوه‌ی جوجه‌کشی با دستگاه: آموزش ۲۱ روزه‌ی مرحله به مرحله
جوجه‌کشی با دستگاه برای تخم مرغ ۲۱ روز طول می‌کشد. طبق راهنمای ترویجی دانشگاه Texas A&M (AgriLife Extension)، دمای دستگاه باید ۳۷٫۵ تا ۳۷٫۸ درجه‌ی سانتی‌گراد (۹۹٫۵ تا ۱۰۰ فارنهایت) و رطوبت نسبی ۵۵ تا ۶۰ درصد باشد. تخم‌ها باید دست‌کم ۵ بار در شبانه‌روز چرخانده شوند و در ۳ روز آخر چرخش قطع و رطوبت به ۶۵ تا ۷۰ درصد برسد. در این راهنما همه‌ی مراحل را روز به روز توضیح می‌دهیم.
انتخاب و نگهداری تخم‌نطفه
- تخم سالم انتخاب کنید: تخم ترک‌خورده، بدشکل، کثیف یا خیلی کوچک و خیلی بزرگ را نگذارید؛ این تخم‌ها کمتر جوجه می‌دهند و می‌توانند بقیه را آلوده کنند.
- تخم را نشویید: شستن یا پاک کردن با پارچه‌ی خیس لایه‌ی محافظ پوسته را از بین می‌برد.
- زمان نگهداری: بهتر است تخم‌ها ظرف ۷ تا ۱۰ روز پس از تخم‌گذاری در دستگاه گذاشته شوند. پس از ۷ روز، قدرت جوجه‌دهی روزانه ۰٫۵ تا ۱٫۵ درصد کم می‌شود.
- شرایط نگهداری: دمای ۱۳ تا ۱۸ درجه‌ی سانتی‌گراد (۵۵ تا ۶۵ فارنهایت) و رطوبت حدود ۷۵ درصد. دمای اتاق معمولاً زیادی گرم و یخچال معمولی زیادی سرد است.
آماده کردن دستگاه
دستگاه را تمیز و ضدعفونی کنید و دو تا سه روز پیش از گذاشتن تخم‌ها روشن کنید تا مطمئن شوید دما و رطوبت ثابت می‌ماند. دستگاه را در اتاقی بدون کوران و دور از نور مستقیم آفتاب بگذارید. تخم‌ها را طوری بچینید که سر باریک پایین‌تر از سر پهن باشد.
جدول دما و رطوبت روز ۱ تا ۲۱
| دوره | دما | رطوبت نسبی | چرخش |
|---|---|---|---|
| روز ۱ تا ۱۸ | ۳۷٫۵ تا ۳۷٫۸ درجه | ۵۵ تا ۶۰ درصد | دست‌کم ۵ بار در شبانه‌روز؛ هر ساعت بهتر است |
| روز ۱۹ تا ۲۱ (هچ) | طبق دستورالعمل دستگاه | ۶۵ تا ۷۰ درصد | بدون چرخش |
منبع: Archer, G. S. and Cartwright, A. L., Incubating and Hatching Eggs, Texas A&M AgriLife Extension. این عددها برای مرغ است؛ پرندگان دیگر (بلدرچین، بوقلمون، اردک و...) دما، رطوبت و مدت متفاوتی دارند.
- دما نباید بیش از نیم درجه‌ی فارنهایت (حدود ۰٫۳ درجه‌ی سانتی‌گراد) از عدد تنظیم‌شده فاصله بگیرد؛ وگرنه جوجه‌دهی ضعیف می‌شود.
- بعد از گذاشتن تخم‌ها، چند ساعت دما و رطوبت را تغییر ندهید (مگر از ۳۸٫۹ درجه بالاتر برود) و بعد از حدود ۴ ساعت تنظیم نهایی را انجام دهید.
- دما را دست‌کم روزی دو بار بررسی کنید.
- در یک‌سوم آخر دوره، تهویه‌ی دستگاه را بیشتر کنید.
چرخش تخم‌ها
چرخاندن تخم‌ها از چسبیدن جنین به پوسته جلوگیری می‌کند و نچرخاندن باعث مرگ جنین می‌شود. طبق منبع بالا، دست‌کم ۵ بار در ۲۴ ساعت لازم است و هر ساعت یک بار بهترین حالت است. چرخش باید آخر هفته‌ها هم ادامه پیدا کند؛ برای همین دستگاه با چرخش خودکار خطای انسانی را کم می‌کند.
نوربینی (کندلینگ)
در اتاق تاریک، نور یک چراغ قوه‌ی متمرکز یا تخم‌نما را از پشت تخم بتابانید. طبق منبع، جنین زنده بعد از ۸ تا ۱۲ روز به‌راحتی دیده می‌شود: یک لکه‌ی تیره در سمت پهن تخم با رگ‌های خونی واضح دور آن. تخم بی‌نطفه نور را روشن عبور می‌دهد. جنین مرده ممکن است به شکل یک حلقه یا لکه‌ی خونی دیده شود. تخم‌های بی‌نطفه و مرده را بردارید تا منبع آلودگی نشوند.
- سرد شدن کمتر از ۱۰ دقیقه هنگام نوربینی به جنین آسیب نمی‌زند.
- تخم را فقط کوتاه جلوی نور داغ بگیرید؛ حتی مدت کوتاه در ۴۰ درجه (۱۰۴ فارنهایت) جنین را از بین می‌برد.
- تخم‌های سفید راحت‌تر از تخم‌های قهوه‌ای یا خال‌دار نوربینی می‌شوند.
روز ۱۹ تا ۲۱ (قفل کردن یا هچ)
در ۳ روز آخر، چرخش را قطع کنید، رطوبت را به ۶۵ تا ۷۰ درصد برسانید و یک پارچه یا کاغذ زبر کف دستگاه بگذارید تا جوجه‌ها روی آن راه بروند. در این روزها در دستگاه را کم باز کنید تا رطوبت پایین نیاید.
مشکلات رایج
- تخم‌های زیاد بی‌نطفه: مشکل از گله‌ی مولد است (نسبت خروس، سن، تغذیه)، نه دستگاه. طبق منبع، دست‌کم ۱۰ درصد تخم‌ها معمولاً بی‌نطفه‌اند.
- مرگ جنین در اوایل دوره: نگهداری طولانی یا نامناسب تخم پیش از جوجه‌کشی، یا نوسان دما.
- نچرخاندن یا چرخش ناکافی: مرگ جنین.
- دمای بالا: حتی کوتاه‌مدت در دمای خیلی بالا جنین از بین می‌رود.
کدام دستگاه؟
| دستگاه | ظرفیت (طبق نام) |
|---|---|
| ایزی باتور پنج | ۱۲ تخم |
| ایزی باتور شش (حرفه‌ای) | ۱۲ تخم |
| آرکام ۲۴ تایی | ۲۴ تخم |
| ایزی باتور یک | ۴۸ تخم |
| ایزی باتور دو | ۹۶ تخم |
طبق مشخصات، دستگاه‌های ایزی باتور سنسور دما و رطوبت SHT، موتور چرخش گیربکس‌دار، فن DC دائم‌کار، قابلیت اتصال مستقیم به باتری و قابلیت ستر و هچر هم‌زمان دارند. دستگاه آرکام طبق مشخصات چرخش گهواره‌ای و تأمین رطوبت با پمپ آب و پد سلولزی دارد. اتصال به باتری در قطعی برق مهم است، چون سرد شدن طولانی به جنین آسیب می‌زند.
سؤالات متداول
دمای دستگاه جوجه‌کشی چند درجه باشد؟
برای تخم مرغ ۳۷٫۵ تا ۳۷٫۸ درجه‌ی سانتی‌گراد.
از روز چندم تخم‌ها را نچرخانیم؟
از روز ۱۹؛ یعنی ۳ روز آخر بدون چرخش.
اگر برق برود چه کنیم؟
در دستگاه را باز نکنید تا گرما حفظ شود. دستگاه‌های ایزی باتور طبق مشخصات به باتری وصل می‌شوند.
رطوبت هچ چقدر باشد؟
۶۵ تا ۷۰ درصد در ۳ روز آخر.
همه‌ی دستگاه‌ها در دسته‌ی دستگاه جوجه کشی آمده‌اند. برای انتخاب دستگاه از مشاوره‌ی رایگان فروشگاه صنعتی هامان استفاده کنید. همه‌ی محصولات با ضمانت اصالت عرضه می‌شوند و سفارش‌ها با ارسال فوری به سراسر ایران ارسال می‌شوند.
